Afrika'nın Büyük Rift Vadisinde gürleyen bir volkan, Wasai halkı arasında ‘Tanrı Dağı’ olarak bilinir. Kuzey Tanzanya'nın tozlu, kavurucu sıcaklıktaki 'Krater Dağları'nın tam ortasında, sıcak su kaynakları ve buharları çıkan kükürt püskürmeleriyle dolu bir bölgeden Ol Doinyo Lengai

Etrafı kuşatan manzaranın sevimsizliği, oraya buraya dağılmış birkaç kıvrık şemsiye dikeni ve şaşkınlık verici görüntüsüne rağmen bir kaç baobap ağacıyla hafifleyecek gibi değildir. Çatlak ve yarıklarla dolu yerkabuğu üzerinde toz bulutları girdaplar yaparak döner ve bu kuru havada bir tutam yeşillik bile zor bulunur.

Aktif bir volkan olan Ol Doinyo Lengai'nin, görkemli bir manzarası olduğunu söylemek güçtür; Yüksekliği sadece 2856 metre olan bu dağ, üstelik Klimanjaro gibi çok daha heybetli dağlara da çok uzak değildir. Ancak diğer volkanlar gibi ateş ve duman püskürtmek yerine Ol Doinyo Lengai çamaşır sodası püskürtür! Kül ve karbonattan oluşan bu alışılmadık yanardağ ifrazatı, havanın nemiyle birleşince sodyum karbonata, yani bildiğimiz çamaşır sodasına dönüşür. Bu, dünyanın tek aktif karbonat volkanıdır ve zirvesinde kimi zaman kar sanılan beyazlık, aslında bu akıl almaz püskürmenin külünden başka bir şey değildir.

Ol Doinyo Lengai'nin çekirdeğindeki erimiş kaya aslında siyahtır ve kraterin içinde, gözdağı verircesine fokurdamasına karşın, dışarı püskürdüğünde normal bir lavın ancak yansı kadar sıcaktır. Havayla temasa geçtiği anda rengini değiştirir ve kimyasal olarak sodaya dönüşür. Ve böylelikle de, çamaşır suyunda ya da temizlik malzemelerinde kullandığımız güçlü bir ağartıcı haline gelir.

Yakın dönemde, 1966 ve 1967 yıllarında püsküren volkan, bugün halen huzursuz bir şekilde, içten içe homurdanmaya devam ediyor. Kenarlarına ulaşmak yaklaşık altı saat alır. 300 metre çapındaki kratere girildiğince ise insanın dikkatim ilk olarak çeken şey, tıslayan ağzında katran gibi kaynayan lav baloncukları olur.

"Tanrı Dağı'nı ziyaret eden Amerikalı Profesör Curt Stager, gördüklerini ve Hissettiklerini 1990 yılında yazdığı kitabında şöyle aktarır: "Her birkaç saniyede bir sarsılan bir zemin; ağzında, duvarları çatırdatarak menfezden fışkıran bir lav çeşmesi... Yaklaştığımda fark ettim ki, bu katran çukuru gerçekte pıhtılaşmış bir kabuğun içinde bir delikti. Daha dehşetli bir deyişle, ayaklarımın altında kaynayan bir lav gölü vardı."

Profesör ayrıca arkadaşlarından birinin bu ince kabuğa nasıl ayağını soktuğunu da anlatır: "Birden bir duman çıktı ve ayaklanın hızla geri çekti... Ayakkabı bağları yoktu. Pantolon paçaları yanmış, kömürleşmişti. Geri dönerken kendi kendime güldüm: "Tanrı Dağı adalet dağıtır."

 KUTSAL DAĞ

Ol Doinyo Lengai'nin bati tarafında, uçsuz bucaksız Serengeti Düzlüğü uzanır. Tüm bölge, artık aktif olmayan komşu volkan Kerimassi'den taşındığı düşünülen alkalik kül katmanlarıyla kaplıdır. Alkalik toprak, hazirandan ekime kadar süren uzun kurak mevsim boyunca ağacın yetişmesine izin vermez. Ama kasım ayında, yağmurların gelmesiyle otlar büyür. Yeşile dönüşen düzlükler, ceylan, antilop ve zebra gibi otçul hayvanlar ve onları avlayan, aslan, vahşi köpek gibi yırtıcılar dolar. Volkanın kuzey eteklerindeki suyu sodalı Natron Gölü, kokuşmuş, çamurdan kara bir yatak üzerine yatar. Çok az balığın yaşayabildiği bu sığ sularda bitki de gelişip serpilmez pek. Ama mavi yeşil renkli algler (çok küçük su yosunları) bu alkalik çorbada bol miktarda bulunur ve çürümüş çamurda beslenen minik yaratıkları da yapraklan arasında konuk eder. Diğer canlılar için çekici olmayan bu dokuda, yüz binlerce flamingo şaşırtıcı bir şekilde çevrenin tadını çıkarır. Su yosunlan ve organizmaları yemeğe hevesli bir milyonun üzerinde flamingo, gölün yüzeyini çoğu zaman tamamen kaplayarak izdiham yaratır. Suyun üzerindeki bu hareketli pembe ışıltıların sergilediği manzarayı seyretmek ise ayrı bir keyif verir.

Sığır sürüleriyle birlikte dolaşan Tanzanya ve Kenya'nın yan göçebe yerlileri Masailer, Tanrıların Engai'nin, yarattığı kraterin zirvesinden kükrediğine inanırlar. Dinlerindeki üç ana karakterden biri olan NaiteruKop ise ilk anadır ve pek çok çocuğuyla birlikte cennette yaşamaktadır. Eşi olmayan tanrıça, "Ay"a hayrandır ve gözünü ondan alamamaktadır. Engai, bir gün ona ay ile çocukları arasında bir seçim yapmasını söyler. NaiteruKop, yeniden çocuk doğurabileceğinden "Ay"ı seçer. Böylelikle inşam ölümlü yapan ilk ana olur.

Bir Masai'nin zenginliği ve statüsü geleneksel olarak sığırlarının çokluğu ve büyüMüğüyle belirlenir. Et yerler ama dinsel törenler ya da bir takım ritüeller dışında, ender olarak kendi sığırlarını keserler. Bu hörgüçlü zebu sığırları, esas olarak sütü ve kanı için tutulur. Hayvan canlıyken toplardamarına batırılan ince bir çubukla sıcakkanı çekilerek içilir ya da sütle karıştırılarak sukabağından yapılma testilere doldurulur. Bir zamanlar Rift Vadisi ve çevresindeki tüm yeşil toprakların lordları olan Masai savaşçıları, kanın kendilerine güç verdiğine inanırlar.

Bazı Masailer, mevsimden mevsime, sığır sürülerim en iyi otlaklara taşıyarak tam anlamıyla göçebe bir yaşam sürerler. Ancak bugün nüfusu hayli kabarmış olan topluluğun yaşam alanlarındaki otlakların azalması ya da yok olması nedeniyle, çoğu Masai kentlere sürüklenmektedir.

Kuraklık zamanlarında, Masai çobanlan, kurumuş, gri küle ve toza bulanmış toprakların tapınağı 01 Doinyo Lengai'ye hacca giderek yağmur duası yaparlardı, "Eng kare! eng kare!"... Yüzyıllardan beri değişmeyen bu sözcükleri tekrarlayarak, açlık çeken sığırları için, otların yeşermesi için, kısacası su için Engai'ye yalvarırlardı.

SAVAŞÇI AYİNLERİ

Geleneksel biçimde yaşayan yetişkin Masailer, ister savaşçı olsun ister kadın, büyük, iri küpeler, renkli boncuklarla işlenmiş gerdanlıklar ve işli bakır bileziklerle tenlerini süslerler. Kadınlar, erkeklerden farklı olarak halhal da takarlar. Savaşçılar, omuzlarından düğümledikleri turuncu renkli pelerinler giyer ve ince, uzun bedenlerini aşıboyası ve yağ ile boyarlar. Erkekler ve evlenmemiş kadınlar, yine aşıboyasıyla renklendirdikleri saçlarını hep örülü tutarlar. Evli kadınlar ise saçlarını kazıtır ve kafalarını kırmızı kil ile sıvayarak parlatırlar.

Masailer, yaşamlarının her aşamasını ritüellerle kutsarlar. Örneğin yeni doğanlara isim verme, kız ve erkek çocukların sünnet törenleri, ya da, savaşçı mertebesine erişenler için her 15 yılda bir dolunayda düzenledikleri "E unoto" ritüeli gibi... Savaşçı törenlerinin en önemlisi, Tanzanya'da Mukulat'ta yapılır.

Dört gün süren törende, birçok yerden gelerek toplanan savaşçılardan bazıları aslan yelesi giyer, devekuşu tüyünden ve leopar derisinden başlıklar takar. Kutlamalar süresince, geleneksel danslarını yaparlar, boğa kurban ederler ve saçlarını kazıtırlar. Genç erkekler, kıdemli savaşçı olana dek evlenemezler.

YÜKSEKTEN UÇANLAR

Şarkının coşkulu ezgisiyle ayaklan üzerinde zıplayarak ritim tutturan Masai dansçıları.

DUMAN ALARMI

Dalga dalga kabararak yükselen kesif duman bulutlan, Büyük Rift Vadisi'ndeki aktif volkan Ol Doinyo Lengai'nin püskürmek üzere olduğunu haber veriyor.

Volkan, on gün boyunca, yer sarsıntıları ve ürkütücü homurtular arasında, içten içe kaynadıktan sonra, 9 Ağustos 1966 tarihinde patladı. 10.000 metre yüksekliğe savrulan siyah külü, tüm ovaları ve düzlükleri kapladı. Yer, 48 saat içinde, külün soğumasıyla birlikte kirli beyaz bir renge büründü. Ol Doinyo Lengai, ancak üç hafta sonra sakinleşebildi.

YANILSAMA Ol Doinyo Kraterini çevreleyen soluk çizgiler, kar değil küldür; krater çamaşır sodası ve kül püskürtür.